Kelt Xalqlari - Epik Ijodi Extra Quality

Irlandiya kelt epik ijodining eng boy xazinasi hisoblanadi. Tadqiqotchilar irland dostonlarini an’anaviy ravishda to‘rtta asosiy turkumga ajratishadi: 1. Mifologik turkum (The Mythological Cycle)

Kelt xalqlari epik ijodi – insoniyat badiiy tafakkurining cho‘qqilaridan biridir. Undagi yuksak pafos, qahramonlik va mistik go‘zallik bugungi kun o‘quvchisini ham hayratga solishdan to‘xtamaydi. Ushbu merosni o‘rganish nafaqat Yevropa, balki umumbashariy madaniyat ildizlarini chuqurroq anglashga xizmat qiladi.

). Bu doston Kuxulinning Ulster yerlarini yakkama-yakka janglarda qanday himoya qilgani haqidagi monumentallik kasb etgan epik asardir. C. Finian sikli (The Fenian Cycle) III asr voqealarini o'z ichiga olgan bu turkum qahramon Finn Makumayl (Finn MacCumhaill) va uning sodiq jangchilar guruhi —

Bu jihatlar kelt epik ijodini “mass media” asrlarida ham o‘ta qadrli qiladi – chunki u tilning imkoniyatlarini chegaragacha ishlatadi. kelt xalqlari epik ijodi extra quality

Kelt epik merosi “extra quality” jihatidan o‘z davridan necha asr ilgarilab ketgan.

Asosan nasriy shaklda bo‘lgan bu dostonlar she’riy parchalar, ayniqsa dialoglar bilan boyitilgan. Bu uslubiy xususiyat eng qadimgi hind-Sanskrit epik asarlari bilan o‘xshashlik kasb etadi, bu esa ushbu turdagi epik an’analarning hind-yevropa xalqlarining qadimgi tarixiga borib taqalishini ko‘rsatadi. Eng qadimgi sagalar VII-VIII asrlarda yozib olingan bo‘lsa-da, IX-X asrlardagi Skandinaviya bosqinlari bu jarayonni izdan chiqargan. Keyinchalik, XI asrdan boshlab monastirlarda sagalarni qayta to‘plash va yozib olish ishlari jonlangan. Bu jarayonda yaratilgan eng muhim qo‘lyozmalardan biri — XII asr boshlarida yozilgan "Lebor na hUidre" (Yog‘li sigir kitobi) bo‘lib, unda sagalarning eng qadimgi ko‘rinishlari saqlangan.

Butun Yevropa adabiyotini zabt etgan Qirol Artur, Sehrgar Merlin va Dumaloq stol ritsarlari haqidagi syujetlar aynan kelt miflidan sarchashma olgan. Irlandiya kelt epik ijodining eng boy xazinasi hisoblanadi

Bu sikl afsonaviy sarkarda va uning jasur jangchilari – feniylar haqida. Bu dostonlarda sarguzasht, ov va ritsarlik tuyg‘ulari ustunlik qiladi. Qirollik sikli

: Focuses on the origins of the Irish people and the battles of the Tuatha Dé Danann , a divine race of supernatural beings and artisans.

Keltlar yozma madaniyatga kechroq o‘tgan bo‘lsalar-da, ularda og‘zaki so‘z san’ati nihoyatda yuksak darajada rivojlangan edi. Jamiyatda alohida mavqega ega bo‘lgan uchta tabaqa mavjud bo‘lgan: ov va ritsarlik tuyg‘ulari ustunlik qiladi.

Keltlar epik ijodi zamonaviy fentezi (fantasy) janrining shakllanishiga bevosita asos boʻldi. ("Uzuklar hukmdori"), K.S. Lewis ("Narniya xronikalari") va koʻplab zamonaviy yozuvchilar kelt miflaridan ilhomlanishgan. Bugungi kunda ham kinoindustriya, videooʻyinlar va musiqada kelt epik motivlari keng qoʻllanilib kelinmoqda.

Donishmand va jasur sarkarda Fionn mac Cumhaill (Fin Makkul).

Fransuz tarixchisi Jan Markalning asari muhim ahamiyatga ega. Ushbu asarda muallif klassik irland dostonlarini ularning dastlabki muqaddas kontekstiga qaytarishga, nasroniylik ta’sirida o‘chirilgan yoki o‘zgartirilgan kelt axloqi va his-tuyg‘ularini tiklashga harakat qiladi.